Trong một vụ cháy, lửa thường không chỉ gây nguy hiểm tại khu vực phát sinh mà còn nhanh chóng lan sang các không gian lân cận nếu không có giải pháp ngăn cháy phù hợp. Đây cũng là lý do cửa chống cháy được sử dụng trong nhiều công trình nhằm hỗ trợ kiểm soát đám cháy và bảo vệ lối thoát nạn.
Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ khả năng ngăn cháy lan của cửa chống cháy được tạo nên từ những yếu tố nào và cách đánh giá đúng hiệu quả của bộ cửa.
Cơ chế ngăn cháy lan của cửa chống cháy
Khả năng ngăn cháy lan của cửa chống cháy không đến từ một bộ phận riêng lẻ mà là kết quả của toàn bộ hệ cửa được thiết kế, thử nghiệm và lắp đặt đồng bộ. Khi xảy ra hỏa hoạn, bộ cửa hoạt động theo nhiều cơ chế khác nhau nhằm làm chậm quá trình lan truyền của lửa, nhiệt và khói, góp phần bảo vệ các khoang cháy lân cận và duy trì điều kiện an toàn cho công tác thoát nạn.
- Ngăn ngọn lửa và khí nóng xuyên qua bộ cửa: Trong thời gian chịu lửa theo thiết kế, bộ cửa duy trì tính toàn vẹn, hạn chế ngọn lửa và khí nóng xuyên qua cánh cửa, khung cửa hoặc các khe hở, từ đó làm chậm quá trình cháy lan giữa các khu vực.
- Hạn chế truyền nhiệt sang phía không cháy: Ngoài khả năng giữ kín, cửa chống cháy còn được thiết kế để hạn chế tốc độ truyền nhiệt sang mặt còn lại trong khoảng thời gian nhất định. Đây là một trong những yếu tố quan trọng của cấp chịu lửa, giúp giảm nguy cơ các vật liệu ở khu vực liền kề bị bắt cháy do bức xạ hoặc truyền nhiệt.
- Kiểm soát sự lan truyền của khói: Trong giai đoạn đầu của đám cháy, khói thường lan nhanh hơn ngọn lửa và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người bên trong công trình. Khi cửa được đóng kín và vận hành đúng thiết kế, hệ gioăng và kết cấu bộ cửa giúp hạn chế khói đi qua các khe hở, góp phần bảo vệ lối thoát nạn và các không gian chưa bị ảnh hưởng.
Những điều kiện để cửa phát huy khả năng ngăn cháy lan
Bộ cửa được thử nghiệm và kiểm định đồng bộ
Khả năng ngăn cháy lan chỉ được xác nhận đối với toàn bộ bộ cửa chống cháy đã trải qua thử nghiệm, không áp dụng cho từng bộ phận riêng lẻ như cánh cửa, khung hay phụ kiện. Việc đánh giá thường được thực hiện theo các tiêu chuẩn thử nghiệm khả năng chịu lửa của kết cấu cửa như TCVN 9383:2012 hoặc BS 476-22, trong đó bộ cửa được thử nghiệm với đầy đủ cấu hình gồm cánh, khung, phụ kiện và phương án lắp đặt.
Vì vậy, việc thay thế hoặc kết hợp các bộ phận không đúng cấu hình đã được thử nghiệm có thể làm ảnh hưởng đến khả năng ngăn cháy lan của hệ cửa.
Lắp đặt đúng cấu tạo đã thử nghiệm
Ngay cả khi sử dụng đúng sản phẩm, khả năng ngăn cháy lan vẫn có thể không được đảm bảo nếu quá trình lắp đặt không tuân thủ cấu tạo đã được thử nghiệm.
Các yếu tố như phương pháp neo khung, kích thước khe hở giữa khung và tường, vật liệu chèn chống cháy cũng như cách liên kết với kết cấu công trình đều cần thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất hoặc hồ sơ thử nghiệm.
Thi công đúng cấu tạo giúp bộ cửa duy trì đầy đủ các đặc tính đã được kiểm chứng và đáp ứng yêu cầu của thiết kế phòng cháy chữa cháy.
Duy trì khả năng vận hành trong quá trình sử dụng
Khả năng ngăn cháy lan chỉ được phát huy khi cửa luôn ở trạng thái vận hành đúng thiết kế. Tay co thủy lực cần đảm bảo cửa tự đóng hoàn toàn sau mỗi lần mở; khóa, bản lề và gioăng chống cháy phải hoạt động ổn định để duy trì độ kín của bộ cửa.
Trong quá trình sử dụng, không nên chèn giữ cửa luôn mở, tự ý tháo bỏ phụ kiện hoặc khoan cắt, cải tạo cánh cửa khi chưa có đánh giá kỹ thuật. Đồng thời, cần kiểm tra và bảo trì định kỳ để kịp thời phát hiện, khắc phục các hư hỏng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả ngăn cháy lan.
Những nguyên nhân làm giảm hiệu quả ngăn cháy lan
Ngay cả khi được lựa chọn đúng chủng loại, cửa chống cháy vẫn có thể không phát huy đầy đủ khả năng ngăn cháy lan nếu trong quá trình lựa chọn, lắp đặt hoặc sử dụng xuất hiện những sai sót làm thay đổi cấu hình đã được thử nghiệm. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Lựa chọn cửa không phù hợp với yêu cầu thiết kế: Sử dụng bộ cửa có cấp chịu lửa thấp hơn yêu cầu hoặc không đúng cấu hình được quy định trong hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy có thể làm giảm hiệu quả ngăn cháy của toàn bộ hệ thống.
- Thi công không đúng kỹ thuật: Lắp đặt sai kích thước ô chờ, xử lý khe hở không đúng yêu cầu, sử dụng vật liệu chèn không phù hợp hoặc liên kết khung cửa với kết cấu công trình không đúng kỹ thuật đều có thể ảnh hưởng đến khả năng ngăn cháy lan của bộ cửa.
- Thay đổi cấu hình sau khi lắp đặt: Việc tự ý thay khóa, bản lề, tay co thủy lực hoặc các phụ kiện khác không đúng chủng loại đã được thử nghiệm có thể làm thay đổi đặc tính kỹ thuật của bộ cửa và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động khi xảy ra hỏa hoạn.
- Hư hỏng trong quá trình sử dụng: Gioăng chống cháy bị lão hóa, tay co hoạt động không ổn định, cửa không tự đóng kín hoặc cánh cửa bị cong vênh có thể làm giảm độ kín của hệ cửa, tạo điều kiện để lửa, khói và khí nóng lan sang khu vực liền kề.
- Thiếu kiểm tra và bảo trì định kỳ: Bộ cửa chống cháy cần được kiểm tra thường xuyên để phát hiện các hư hỏng và khắc phục kịp thời. Nếu không được bảo trì đúng cách, hiệu quả ngăn cháy lan có thể suy giảm theo thời gian dù sản phẩm ban đầu đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật.
Lưu ý khi lựa chọn cửa chống cháy để đảm bảo khả năng ngăn cháy lan
Khả năng ngăn cháy lan của cửa chống cháy không chỉ phụ thuộc vào thiết kế sản phẩm mà còn liên quan đến hồ sơ kỹ thuật, chất lượng thi công và năng lực của đơn vị cung cấp. Khi lựa chọn cửa chống cháy cho công trình, nên lưu ý các vấn đề sau:
- Ưu tiên bộ cửa có đầy đủ hồ sơ thử nghiệm và kiểm định: Kiểm tra kết quả thử nghiệm khả năng chịu lửa của toàn bộ bộ cửa theo tiêu chuẩn áp dụng, cùng các tài liệu kỹ thuật và chứng nhận liên quan để xác định sản phẩm đáp ứng yêu cầu của công trình.
- Đối chiếu cấu hình thực tế với hồ sơ kỹ thuật: Cánh cửa, khung, gioăng chống cháy và hệ phụ kiện cần phù hợp với cấu hình đã được thử nghiệm, tránh thay thế hoặc kết hợp các chi tiết khác với hồ sơ kỹ thuật của nhà sản xuất.
- Lựa chọn đơn vị cung cấp có năng lực triển khai: Nên ưu tiên đơn vị có kinh nghiệm tư vấn giải pháp cửa chống cháy, cung cấp đầy đủ tài liệu kỹ thuật và có khả năng hướng dẫn lắp đặt, nghiệm thu theo yêu cầu của từng dự án.
- Đảm bảo quá trình lắp đặt tuân thủ yêu cầu kỹ thuật: Hiệu quả ngăn cháy lan chỉ được phát huy khi bộ cửa được thi công đúng cấu tạo, sử dụng đúng vật liệu chèn và lắp đặt theo hướng dẫn kỹ thuật hoặc hồ sơ đã được thử nghiệm.
- Duy trì kiểm tra và bảo trì trong quá trình sử dụng: Sau khi đưa vào vận hành, cần kiểm tra định kỳ tình trạng đóng mở, gioăng chống cháy và hệ phụ kiện để kịp thời phát hiện, khắc phục các hư hỏng có thể ảnh hưởng đến khả năng ngăn cháy lan của bộ cửa.
Khả năng ngăn cháy lan của cửa chống cháy không chỉ phụ thuộc vào vật liệu hay cấp chịu lửa mà còn là kết quả của một hệ cửa được thử nghiệm, lắp đặt và vận hành đúng kỹ thuật. Hiểu rõ cơ chế hoạt động, các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí lựa chọn sẽ giúp chủ đầu tư đưa ra giải pháp phù hợp cho từng công trình.
Nếu cần tư vấn về cửa chống cháy và hồ sơ kỹ thuật, Cửa Thép Việt sẵn sàng đồng hành cùng bạn với những giải pháp đáp ứng yêu cầu an toàn và phòng cháy chữa cháy.
